میدان
آزادی با وسعتی در حدود ۱۵ هزار مترمربع بزرگ ترین میدان در میان کشورهای
خاورمیانه است. این برج که به نام برج شهیاد معروف است اما پس از پیروزی
انقلاب اسلامی ایران در سال۱۹۷۹ به دلیل اجتماعی که مردم در استقبال از آیت
الله خمینی در بازگشت از پاریس به تهران در این میدان انجام داده بودند و
سرانجام ۱۰ روزپس از آن به سرنگونی حکومت پیشین انجامید، به میدان آزادی
تغییر نام داد.
هرچند
نام میدان شهیاد به آزادی تغییر کرده اما هنوز بسیاری از ایرانیان به خصوص
مهاجران ایرانی این میدان را به نام شهیاد می شناسند.
برج
شهیاد در سال ۱۳۴۹خورشیدی توسط حسین امانت معمار ایرانی که حالا شهروند و
ساکن کانادا است، ساخته شد. در آن سال آقای امانت دانشجوی ۲۶ ساله ای بود
که ماموریت یافت به مناسبت یادبود جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران، میدانی
در پایتخت طراحی کند که نماد "ایران مدرن" و نشان "دروازه تمدن بزرگ" در
قرن بیستم باشد.
در
سال ۱۳۴۵خورشیدی طرح یک نماد معرف ایران بین معماران ایرانی به مسابقه
گذاشته شد که در نهایت طرح آقای امانت، بیست و شش ساله از دانشگاه تهران
برنده و برای ساخت انتخاب شد. عملیات بنای برج آزادی در یازدهم آبان ۱۳۴۸
خورشیدی آغاز و پس از بیست و هشت ماه کار، در ۲۴ دیماه ۱۳۵۰ با نام برج
شهیاد به بهره برداری رسید.
در
روز افتتاح برج این میدان، محمدرضا شاه به همراه همسرش در میدان شهیاد
حضور یافتند و برای نخستین بار با افتخار منشور کورش کبیر که نخستین
نوشتارحقوق بشری جهان است در این مکان پرده برداری شد. این اثر تاریخی حدود
۲۵۵۰ سال پیش به فرمان کوروش کبیر کتیبه شده و هم اکنون در موزه بریتانیا
در لندن نگهداری می شود.
رونمایی
از منشور دوهزار پانصد ساله کوروش در بنای برج پیوندی بود میان تاریخ
باستان ایران و دنیای توسعه یافته و صنعتی که شاه وعده آن را می داد. گرچه
وعده قرار گرفتن ایران در جمع کشورهای صنعتی محقق نشد اما دیری نگذشت که
برج آزادی در ایران، نمونهای از نماد و نشانههای شهری شد که معماری شاخص
آن تلفیق طاقهای معماری قبل و بعد از اسلام و تبدیل آن به نمادی مدرن و
چشم نواز بود.
مساحت
زیر بنای این میدان، حدود ۷۸ هزار مترمربع است و بنای آن به صورت
دروازهای به ارتفاع حدود ۴۵ متر ساخته شده است که پنج متر آن داخل زمین
فرو رفته است. طاق آن از زمین، ۲۳ متر فاصله دارد و دارای هشت بخش مجزا
است.
عرض
پایه این بنا ۶۶ متر است و ساختن آن ۳۰ ماه زمان برده است. در محوطه
میدان، ۶۵۰۰۰ مترمربع، به صورتی زیبا باغچهبندی و گل کاری شده است. در
ساختمان آن ۲۵۰۰۰ قطعه سنگ به کار رفته و ۹۰۰ تن آهن مصرف شدهاست.
مجموعه
فرهنگی آزادی، متشکل از چند بخش در طبقه تحتانی برج آزادی قرار دارد و
شامل موزه، کتابخانه، واحد سمعی و بصری، سالن نمایشگاه، سالن اجتماعات
،سالن برگزاری کنسرت و کنفرانس است. مجموعه فرهنگی با ۵۰۰۰ مترمربع در بر
گیرنده برج اصلی نیز هست.
کتابخانه
مجموعه، با مساحتی حدود ۲۷۱۵ مترمربع و بیش از ۵۰۰۰۰ جلد کتاب، بسیار
مجهز است و کتابخانه محققان و مؤلفان نیز، با مساحت ۲۴۳ مترمربع، مکانی
است که از طریق ۳۰ دستگاه کامپیوتر به شبکههای اطلاعرسانی داخلی و خارجی
متصل است.یکی از ویژگیهای موزه این بنا وجود تکه سنگی از کره ماه است که
ریچارد نیکسون، رئیس جمهور سابق امریکا، در سفر به ایران به این موزه اهدا
کرده است.
م :
ن : AMIR7 & MEHRAN30
